Οι συνθήκες ζωής του τοπικού πληθυσμού και η οικονομική πραγματικότητα καθορίζουν κατά κύριο λόγο τα χαρακτηριστικά των τοπικών κοινωνιών της περιοχής. Ένας δεύτερος παράγοντας διαμόρφωσης των κοινωνικών χαρακτηριστικών είναι η γεωγραφική της τοποθέτηση στο Νομό Φλώρινας και στα σύνορα της Αλβανίας και της FYROM, που για δεκαετίες δεν επέτρεπε τη διακίνηση πληθυσμών. Το πολιτιστικό υπόβαθρο και οι διαφορετικές παραδόσεις των τοπικών κοινοτήτων αποτελούν τον τρίτο παράγοντα.
Στην εξέλιξη των κοινωνικών χαρακτηριστικών των τελευταίων δεκαετιών η κυριότερη τάση που παρατηρήθηκε ήταν αυτή της μετανάστευσης, εσωτερικής και εξωτερικής, γεγονός που ερμηνεύεται και από την απομόνωση και από τις περιορισμένες δυνατότητες απασχόλησης. Η μείωση του πληθυσμού διαμόρφωσε επομένως αίσθημα εγκατάλειψης και κλίμα κοινωνικής απομόνωσης στους κατοίκους της περιοχής.
Ο πληθυσμός που έχει παραμείνει είναι σχετικά γερασμένος και οι ευκαιρίες κοινωνικής ανάπτυξης είναι περιορισμένες για τους νέους. Η σύγκριση της πραγματικότητας της ζωής στην περιοχή με το πρότυπο που προβάλλεται από την τηλεόραση ελκύει τους νέους σε ένα τρόπο ζωής που δεν είναι εύκολα συμβατός με την οικονομική πραγματικότητα της περιοχής. Η ιδιωτική πρωτοβουλία στον δευτερογενή τομέα είναι πολύ περιορισμένη.
Αντιστάθμισμα στην πολιτιστική αυτή πίεση είναι οι ισχυρές πολιτιστικές παραδόσεις του τόπου και το μοναδικού κάλλους φυσικό τοπίο. Οι τοπικές γιορτές, πανηγύρεις και τα τοπικά έθιμα γύρω από τις σημαντικές κοινωνικές στιγμές των ανθρώπων, αποτελούν γεγονότα που προσφέρουν σημαντική διέξοδο για ψυχαγωγία. Η ζωή κοντά στη φύση και η εύκολη πρόσβαση σε τόπους μοναδικής ομορφιάς αποτελούν έναν άλλο παράγοντα ενισχυτικό του «ηθικού» των τοπικών κοινωνιών.
Ακόμη η βελτίωση του οδικού δικτύου και των συγκοινωνιών επιτρέπουν τις συχνές επισκέψεις των κατοίκων της περιοχής στην Καστοριά και τη Φλώρινα δίνοντάς τους τη δυνατότητα πρόσβασης στα εμπορικά καταστήματα των πόλεων αυτών όπου πρακτικά μπορούν να προμηθευθούν όλα τα αγαθά που απολαμβάνει ο μέσος Έλληνας. Ταυτόχρονα διευρύνεται και ο κύκλος των κοινωνικών και επαγγελματικών τους επαφών χωρίς να είναι απαραίτητη η μόνιμη μετεγκατάστασή τους.
Τα τελευταία χρόνια τρεις άλλοι παράγοντες ήρθαν να ενισχύσουν κοινωνικά την περιοχή:
- Πρώτος παράγοντας είναι η αύξηση της «φυσιολατρικής» τουριστικής κίνησης προς την περιοχή των Πρεσπών. Η αύξηση αυτής της τουριστικής κίνησης αφενός δημιούργησε μια πρόσθετη σημαντική πηγή εσόδων για την περιοχή και αφετέρου περιόρισε σημαντικά το αίσθημα απομόνωσης.
- Δεύτερος παράγοντας είναι η ανάπτυξη του χιονοδρομικού κέντρου του Πισοδερίου, που επίσης λειτούργησε ως πόλος έλξης επισκεπτών και ως διέξοδος αναψυχής για τους κατοίκους της περιοχής.
- Τρίτος παράγοντας είναι η θέσπιση ετήσιων εορταστικών εκδηλώσεων, όπως τα Πρέσπεια με καλλιτεχνικές εκδηλώσεις όπως συναυλίες, αλλά και άλλων εκδηλώσεων, συνεδρίων και ημερίδων με συμμετοχή επισκεπτών από όλη την Ελλάδα, τις Βαλκανικές Χώρες και την Ευρώπη.
Σημαντικό ρόλο στην βελτίωση των συνθηκών της περιοχής έπαιξαν και οι πραγματοποιηθείσες παρεμβάσεις κατά την δεύτερη και τρίτη προγραμματική περίοδο (Β΄ & Γ΄ ΚΠΣ), οι οποίες αφορούσαν κυρίως σε έργα βασικών και τουριστικών υποδομών (χιονοδρομικό κέντρο Πισοδερίου, στερεώσεις - αναπαλαιώσεις βυζαντινών μνημείων, ανάδειξη ιστορικών μνημείων, κατασκευή ξενώνων). Παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν και στον τομέα του περιβάλλοντος, σε ότι αφορά στην ανάδειξη της περιοχής και τις υποδομές ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των επισκεπτών, αλλά και το σχεδιασμό για δημιουργία εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων.
Συμπερασματικά, η κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα που διαμορφώνεται στην περιοχή με την ανάπτυξη σχετικών προϋποθέσεων για τη συγκράτηση του πληθυσμού της περιοχής και την αναβάθμιση του κοινωνικού βίου θα μπορούσε να αντιστρέψει τις φυγόκεντρες τάσεις.